Hoofdmenu openen

Mechelen Mapt β

Willem De Gortter

English.gif Member of the Chamber of rhetoric in Mechelen
Praalwagen rederijkerskamer "De Peoene"

Willem De Gortter, geboren te Mechelen op 15 maart 1585 en overleden in Noord-Nederland tussen 1637 en 1656, was een schrijver en rederijker.

Inhoud

BiografieBewerken

Willem De Gortters ouders waren uit een familie van schippers en kooplieden van het Nederlandse Gorinchem in de eerste helft van de 16e eeuw verhuisd naar Mechelen, waar ook Willem kooppman werd.

In 1603 werd hij lid (en allicht later factoor) van de Mechelse rederijkerskamer De Peoene. Zijn refreinen, sonnetten, ballades, jaarschriften, retrograden en liedjes dateren alle vooral uit de periode 1603-'18 en vormden een 115 foliobladen dikke bundel, versierd met door Willem Coxie, zoon van Michiel, in kleur geschilderde afbeeldingen van krijgslieden in uniformen uit de periode van de Bloedraad. Hij hoort tot het fonds van de Gentse verzamelaar Karel Van Hulthem in de Koninklijke Bibliotheek van België te Brussel.

Als getuige van zijn tijd schreef Willem De Gortter verschillende jaarschriften. Soms was de aanleiding de dood van een familielid, waaronder zijn grootmoeder Elisabeth De Gortter, Pauwel De Gortter in 1604, Cornelis De Gortter in 1608 of van Ferdinand, Floris en Willem De Gortter De Oude in 1618. Bij de dood van deze laatste, op 81-jarige leeftijd, hekelde Willem De Gortter vooral de Spanjaarden en de Spaansgezinden in Mechelen.

Nog in dat jaar 1618 won Willem De Gortter de eerste prijs op een refreinenfeest in het Nederlandse 's-Hertogenbosch. Tegen 1620 had hij omwille van zijn protestantse geloofsgezindheid Mechelen verlaten: Ter gelegenheid van het plaatselijke landjuweel van dat jaar drukte Hendrik Jaye in 1621 'De Schadtkist der Philosphen' maar De Gortters naam kwam er al niet meer in voor; hij zou opduiken in Antwerpen.

Willem De Gortter was een groot Orangist. In veel van zijn sonnetten en ballades sprak hij lof van prins Willem van Oranje, [1] van prins Maurits en van Filips van Marnix van Sint-Aldegonde. Willem De Gortter verliet Antwerpen, deels omwille van het verval van de Antwerpse koophandel, [2] maar ook omdat Alexander Farnese, hertog van Parma, na het Beleg van Antwerpen (1584-1585), de bloei der Letteren had gefnuikt. [3]

VariaBewerken

  • De Gortter was gekend voor zijn lijfspreuk "Na ’t suer het soet".[4]
  • De Gortter was een liefhebber van de gedichten van de Brechtse dichter Jan van der Noot.[5]
  • De Gortter bezat een afschrift van het toenmalige Wilhelmus, waarbij hij schreef dat deze "ghecomponeert ende ghemaeckt was door jonckheer Philips van Marnicx, heere van Sinte-Aldegonde, excellent poëet (1568)".[6]

BibliografieBewerken

  • Den nieuwen lusthof (1602) [7]
  • Om 't hert te verheughen ghinck ick eens wandelen [8] — Boek met oude liedjes
  • All' myn boecken [9]

LiteratuurBewerken

Biografieën over Willem De Gortter:

  • ”Nieuw biographisch, anthologisch en critisch woordenboek van Nederlandsche dichters - Deel 2” - A.J. van der Aa – 1845
  • ”Biographisch woordenboek der Nederlanden - Deel 7” - A.J. van der Aa – 1862
  • ”Biographisch woordenboek der Noord- en Zuidnederlandsche letterkunde” - F. Jos. van den Branden en J.G. Frederiks - 1888-1891
  • ”Het verzamelhandschrift van Willem De Gortter - Tekstuitgave met inleidende studie” – Jozef Van Caudenberg – KUL Faculteit letteren en wijsbegeerte - 1945
  • ”Letterkundig woordenboek voor Noord en Zuid” - K. ter Laan – 1952

Daarnaast komt de naam van Willem De Gortter voor in:

  • ”Berichten wegens oude Nederduitsche dichters” in “Belgisch museum voor de Nederduitsche tael-en letterkunde en de geschiedenis des vaderlands - Deel 1” - J.F. Willems – 1837
  • ”Willem Witsen aan Arnold Marc Gorter” in “Volledige briefwisseling” - Willem Witsen - 1877-1923
  • ”Een raadselachtige figuur: de Mechelse rederijker Willem de Gortter” in “Jaarboek De Fonteine “ - E. van Autenboer – 1968 (heruitgegeven in 1974)

FilmlinksBewerken

Satirische boekrol met Middelnederlandse nonsensliteratuur
in het Stadsarchief Mechelen


Externe linksBewerken

BronnenBewerken

VoetnotenBewerken