Watertorens

English.gif Bygone and present-day water towers in Mechelen
Watertoren aan de Liersesteenweg

Meerdere watertorens voorzagen Mechelen van water of doen dit nog steeds.

Die aan de Liersesteenweg op de hoek van de Frans Halsvest, vlakbij de gevangenis, werd gebouwd door aannemers Hendrickx en Dercks in 1926 -'27. Het op betonnen pijlers gedragen waterreservoir van 750 ‍m³‍ had betonijzers aan de binnenkant en was buitenaan achthoekig omgeven door bakstenen wanden met daarboven een balustrade. Zijn 49,5 meter maakte hem toen de hoogste watertoren in België. Sommige oudere Mechelaars herinneren zich allicht gelegenheden waarbij er water uit naar beneden liep, tot de afbraak in 1979 zodra de stad dat nationaal record had heroverd met de nieuwe te Mechelen-Zuid.[1]

De in 1931 opgetrokken watertoren (‍'zonder schacht, met kuipgedeelte steunend op open voet'‍) op het einde van de Watertorenstraat te Muizen is sinds maart 2019 vastgesteld bouwkundig erfgoed horende bij de Rateaufabrieken  [2] en die welke bij het Mechelse Arsenaal na de oorlogsschade werd opgetrokken in 1946 in de Motstraat is sinds 1998 een beschermd monument, samen met andere constructies van deze Centrale Werkplaatsen.[3] Rond de jaren 1950 bestemde de Stad landbouwgebied op Schonenberg tot industrieterrein Mechelen-Zuid en in '56 kwam er aan de Hombeeksesteenweg een watertoren (400 ‍m‍³‍).(bron?) Toegespoede Amerikaanse industriëlen brachten er werkgelegenheid: de eerste vestiging op Europees vasteland van de gigant Procter & Gamble (wasmiddelen) in 1956 -'57, ras gevolgd door de reus ‍'DuPont' [Du Pont de Nemours] (verf), McCulloch (kettingzagen en buitenboordmotoren) en Burndy (electrotechnische connectors).[4]

De meer recente watertorens in Mechelen zijn de betonnen watertoren voor het industriepark Mechelen-Noord bij Walem aan de Generaal De Wittelaan (naar een ontwerp van architect W. Bresseleers – opgetrokken in 1961, 1.000 ‍m³‍), de bakstenen watertoren met kegelvormige spits in Leest aan de Juniorslaan (opgetrokken in 1963, 900 ‍m³‍) en de voornoemde betonnen water- en antennetoren in het industriepark Mechelen-Zuid aan de Kruisbaan (2.500 ‍m³‍, naar een ontwerp van ingenieur Fernand Mortelmans,[5] die al betrokken was geweest bij die te Mechelen-Noord  [6]). Ingehuldigd op 5 september 1979 werd het met 143 meter de op twee na hoogste watertoren ter wereld —‍  hoewel er daarbuiten nog bestaan met verder van de grond geplaatst water­re­ser­voir.[N 1]

FilmlinksBewerken

Watertoren Kruisbaan

Externe linksBewerken

Zie ook Bronnen

BronnenBewerken

  1. Liggingsplan, doorsnede, perspectieftekening (Beeldnummer: SME001005880) en bouwplannen (SME001005882 en SME001005881) van de watertoren aan de Liersesteenweg. Regionale Beeldbank van Mechelen en omgeving. Nagezien 2019-05-18.
  2. Rateaufabrieken (ID: 1658). Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed. Onroerend Erfgoed, Vlaamse Overheid. Nagezien 2019-05-18.
  3. Centrale Werkplaats Mechelen (ID: 1477). Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed. Onroerend Erfgoed, Vlaamse Overheid. Nagezien 2019-05-18.
  4. Enkele historische weetjes over Mechelen-Zuid. Stadsarchief Mechelen. Nagezien 2019-05-19.
  5. (de) Wasser- und Sendeturm in Mechelen: Mortelmans, F., "Water- en antennetoren te Mechelen. Beschrijving van het ontwerp en uitvoeringstechniek" (in het Nederlands). Cement jg. 32 nr. 3. Æneas uitgeverij van vakinformatie bv, Boxtel NL (1980) p. 109–115, ISSN 0008-8811 (Abstract). IRB-Bibliothek, Fraunhofer-Gesellschaft zur Förderung der angewandten Forschung e.V. Nagezien 2011-08-30 voor de Engelstalige Wikipedia door de 2019-05-19 Mechelen Maptauteur, met op bewuste p. 109: "Om het probleem van de drinkwatervoorziening van de stad Mechelen op te lossen werd in 1963, in het industriepark Noord te Walem, een eerste watertoren gebouwd. In 1977 werd een tweede toren geprojecteerd in het industriepark Zuid; hiermee is de watervoorziening van de stad Mechelen opgelost [...] In de loop van maart 1977 werd door de stad Mechelen aan het Studiebureau ITH opdracht gegeven tot het ontwerp van een water- en antennetoren. De schrijver van dit artikel werd door het studiebureau verzocht als technisch raadgever op te treden, teneinde een ontwerp uit te werken, de algemene stabiliteitsberekeningen op te stellen en de uitvoering te begeleiden. De aanbesteding had plaats in september 1977. De toren werd officieel ingehuldigd op 15 september 1979. De aannemer, fa. Van Hout uit Vosselaar, heeft de toren in een record tempo gebouwd.".
  6. De Borger, Jelle. 'We leefden toen in een zeer interessante en boeiende periode' dixit Fernand Mortelmans (Pdf). Geniaal jg. 1 nr. 2 p. 2–3. Faculty of Engineering Sciences & VILv, KUL (juli 2008). Nagezien 2019-05-18.

VoetnotenBewerken

  1. Een watertoren te Waldenburg droeg sinds 1959 tot in 2009 een met spankabels naar de grond rechtgehouden zendmast in open vakwerk en reikte aldus 145 ‍m hoog. De te Koeweit net in maart 1979 ingehuldigde torengebouwen A van 187 ‍m en B van 146 ‍m sluiten elk een flink watereservoir in al doet slechts de lagere dienst als algemene watertoren. Sindsdien is ook de Mechelse slechts overtroffen door de Swisscom-zendtoren St. Chrischona van 250 ‍m die sinds 1984 Bettingen van drinkwater voorziet. Het hoogteverschil tussen reservoir en aftappunt bepaalt de daar beschikbare druk, die niet al te hoog hoort te zijn, zodat voor loutere watertorens veelal een 40-tal meter volstaat.