Hoofdmenu openen

Mechelen Mapt β

Plattegrond uit 1775

English.gif Street plan of Mechelen, 1775 AD
Stadsplattegrond uit 1775, graveur Berlin – Pop-up hoge resolutie

Deze plattegrond van Mechelen bevat een vrij nauwkeurig stratenplan met aanduiding van de poorten en voornaamste gebouwen vóór maart 1776.

Zoals enige bronnen aangeven, dateert de tekening allicht uit 1775. Met een na 1 januari 1976 geschreven voorwoord werd ze pas gepubliceerd door Jan Frans Vander Elst in boekvorm na een imprimatur van 21 oktober 1777 (en vermoedelijk apart 40 x 46 cm in 1778). Het imprimi potest dateerde al van 3 maart 1776. Deze Mechelse drukker-uitgever zou volgens inventarissen tevens de tekenaar zijn maar op het document staat slechts "excudit" ('uitgevoerd') bij diens naam. Berlin "sculp." (sculpit), graveerde de drukplaat.

buyten de stadt
A Lovenschen  - Steen  - Wegh
B Gast  - Huys
C Baene op Hofstaede
D Lovensche Vaert
E Steen  - wegh naer Brussel
F Steen  - wegh naer Hombeeck
G Baene op Dendermonde
H Gehucht Winkette
 I Beggyne  - Wyden
K Steen  - wegh op Antwerpen
L Baene op Lier
M S. - Nicolaes Kerck  - hof
N S. - Rombouts Born  - put
O Baene op Diest
P Capelle van Neckers  - Poel
Q De Borcht
R Het Sandt


wegh-wyser der stadt mechelen
1 Lovensche  - poorte
2 Oude  -  Brusselsche  - poorte
3 Overste ofte Brussel  - poorte
4 Adeghem  - poorte
5 Winket  - poorte
6 Antwerpsche  - poorte
7 Koey  - poorte
8 Neckers  - Poel  - poorte
9 Riviere de Deyle
10 Riviere de Milaene
*  Riviere de Hair  - Gracht
11 Riviere het Vlietjen
12 De Water  - Molens
13 Fonteyne  - Brugge
14 Groot  - Brugge
15 Craene-Brugge
16 Winket  - Brugge
17 Groote  - Merckt
18 Wolle  - Merckt
19 Vee  - Merckt
20 Boter  - Merckt
21 Leir  - Merckt
22 Koren  - Merckt
23 Visch  - Merckt
24 Ysere  - Leine
25 S. - Rombouts Kercke
26 O. - L. - Vrouwe Kercke
27 S. - Jans Kercke
28 S. - Peeters Kercke
29 S. - Catharine Kercke
30 Hanswyck Kercke
31 Pitzenborch
32 Minder  -  Broeders
33 Augustynen
34 L. - Vrouwe  - Broeders
35 Celle  - Broeders
36 Arts-Bisschoplyck Seminarie
37 Capucienen
38 Invaliden  - Huys
39 Vaders van het Oratorie
40 Carmelieten
41 Predick  - Heeren
42 Blyden  - Bergh
43 O. - L. - Vrouwe-Gast  - Huys
44 Groot - Beggyn  - Hof
45 Sieckelieden
46 Leliendael
47 Klyn  - Beggyn  - Hof
48 Muysen
49 Bethanien
50 Thabor
51 Swarte  - Susters
52 Clarissen
53 Theresiaenen
54 Rycke  - Claren
55 Marollen
56 Ursulinnen
57 Apostolinnen
58 Cluysinnen
59 Passanten - Gast  - Huys
60 Godts-Huys der H.-Dryvuld.
61 Godts - Huys van S.-Peeters
62 Godts - Huys S. -Barbara
63 Godts - Huys van Oliveten
64 S. Josephs - Huys
65 Godts-Huys van M.-Magdal.
66 Godts-Huys van de Putterye
67 Schole van O.-L.- V.der Engel.
68 Capelle van den H. - Geest
69 Capelle van den H.-Jacobus
70 Capelle van den H.-Martinus
71 Capelle van de H. - Anna
72 Capelle van den H.-Rumold.
73 Arts-Bisschoplyck  - Paleys
74 Stadt  - Huys
75 Grooten -  Raede
76 Oudt  - Paleys
77 Vleesch  -  Huys
78 Stadts  - Halle
79 Hof van Hooghstraete
80 Arsenael
81 Artillerie  - Magazyn
*  Garde van 't Magazyn
82 Canon-Gieterye
83 Canon-Boorderye
84 Kryghs-Academie
85 Cazerne van Voet  - volck
86 Cazerne van Peerde  - volck
87 Bergh van Bermhertigheydt
88 Latynsche  - Schole
*  Kercke der Jesuieten
89 Academie der Teeken  - Konst
90 Refugie van Everbode
91 Refugie van Tongerloo
92 Refugie van Grimberghen
93 Refugie van S. - Bernaerts
94 Refugie van Roosendael
95 Ouden Cruys  - Boogh Gilde
96 Jongen Cruys  - Boogh Gilde
97 Coloveniers Gilde
98 Hand  - Boogh Gilde
99 Schermers Gilde


Inhoud

Externe linksBewerken

FilmlinksBewerken

Engraved large city plan 1740


BronnenBewerken

  • Weergaven van de inventaris van het stadsarchief Mechelen lijken niet eenduidig, door de benaming van kaarten, de tekenaars, jaartallen en/of tijdklassement:
    • De Regionale Beeldbank van o.m. Mechelen vermeldt bij SME001002152:
      "Plattegrond van de stad Mechelen; intra muros (gravure), circa 1777, door Berlin" en "Verschenen in o.a. : J.J. De Munck, Gedenck-Schriften dienende tot ophelderinge van het leven, lyden, wonderheden ende duysentiarige eer-bewysinge van den heyligen bisschop ende martelaer Rumoldus, apostel ende patroon van Mechelen; ..., Mechelen, 1777, plaat na p. XXII en voor p. 1 en voorafgegaan door een blad met legende : 'wegh-wyser der stadt mechelen'."[1]
      Dat milleniumjubelfeest van Sint-Rombout ging in 1775 door, maar net voor de plattegrond vermeldt het voorwoord dat 1776 in januari al was aangevangen.[2]
    • De 'Inventaire des Archives de la Ville de Malines - Tome huitième' gedrukt door A. Olbrechts-De Maeyer in 1894 te Mechelen, op pagina 272:
      XIII. « Kaerte van Mechelen met de aenwysinge ende korte beschryvinge van de gelegentheydt der besondere plaetsen soo binnen als rondom de selve stadt » Gegraveerd in 1778, door Berlin, naar eene teekening van Jan-Frans Vander Elst. - H. 46 cent. B. 40 cent.[3]
    • Het 'Bulletin du Cercle Archéologique, Littéraire et Artistique de Malines - Tome XIV 'gedrukt door L. & A. Godenne in 1904 te Mechelen, op pagina's 266-268:
      a) Plans antérieurs au XIXe siècle
      14. Plan de Malines « avec la démonstration et description abrégée des principaux endroits de la ville et de ses environs », dessiné par J.-F. Vanderelst, et gravé par Berlin en 1778. Larg. 0m39, haut. 0m45.
      15. Même plan, avec le texte en flamand, dessiné et gravé par les mêmes. Larg. 0m40, haut. 0m46.
      b) Plans du XIXe et du XXe siècle
      3. Plan intitulé « Kaerte van Mechelen met de aenwysinge ende korte beschryvinge van de gelegentheyd der besondere plaetsen soo binnen als rondom de selve stad », dessiné par J.-B.-A. De Noter. Larg. 0m82, haut. 0m57.
      [4]
      Het plan of de plannen zouden kunnen geconsulteerd worden op het Mechels Stadsarchief in de leeszaal op de derde verdieping.
  • Alcide, Marc. Mechelen: De plattegrond van Berlin uit 1775. Nagezien 2014-11-19.
  • Lauwens, Patrik. Stadsplattegrond van Mechelen in 1775 (kaart van Berlin). Gezinsreconstructies Mechelen. Laurentii.be. Nagezien 2014-11-20.
  1. Plattegrond van de stad Mechelen; intra muros (gravure), circa 1777, door Berlin. Regionale Beeldbank van o.m. Mechelen. Nagezien 2013-11-20.
  2. De Munck, Joseph Jacques. Gedenck-schriften dienende tot ophelderinge... (Google Book). Joannes-Franciscus Van der Elst (1777). Nagezien 2014-11-20.
  3. (fr,nl) Hermans, V., archiviste-bibliothécaire. Stadplannen, kaarten, gebouwen en bijzonderheden. Inventaire des Archives de la Ville de Malines - Tome huitième. Publié sous les auspices de l'administration communale (1894). Nagezien 2014-11-19.
  4. (fr) Cercle Archéologique, Littéraire et Artistique de Malines. Cartes de la seigneurie de Malines (Pdf). Bulletin du Cercle Arcbéologique, Littéraire et Artistique de Malines - Tome XIV. L. & A. Godenne (1904). Nagezien 2014-11-19.

VoetnotenBewerken