Hoofdmenu openen

Mechelen Mapt β

Maria van Bourgondië

English.gif Mary of Burgundy
Maria, hertogin van Bourgondië

Maria van Bourgondië, geboren te Brussel op 13 februari 1457 en overleden te Brugge op 27 maart 1482, was de dochter en enig kind van Karel de Stoute, uit diens tweede en voorlaatste huwelijk. Ze was ongeveer zes jaar oud, toen ze haar moeder Isabella van Bourbon voor het laatst zag en naar Gent werd gestuurd voor haar verdere opvoeding aan het Prinsenhof. Enkele jaren na Isabella's dood trouwde Karel in 1468 met Margaretha van York. Bij gebrek aan een mannelijke erfgenaam voorzag Karel de Stoute het Bourgondische rijk, dat (vanaf 1473) de hertogdommen Bourgondië, Luxemburg, Limburg, Gelre en Brabant, het vrijgraafschap Bourgondië, de graafschappen Artesië (Artois), Rethel, Nevers,Henegouwen, Namen, Vlaanderen, Zeeland, Holland en Zutphen evenals enkele steden aan de Somme omvatte, na te laten aan zijn dochter, die in politiek opzicht de meest begeerde bruid van West-Europa werd.

Toen Karel de Stoute op 5 januari 1477 onverwachts stierf, kwam alle macht in handen van zijn 20-jarige dochter. Zij was totaal onvoorbereid op haar taak en Frankrijk profiteerde hiervan door de Bourgondische gebieden aan te vallen. De Staten-Generaal eisten van Maria, dat zij enkele door haar vader afgeschafte privileges zou herstellen. In ruil erkenden de Staten haar als opvolgster en brachten zij een leger op de been om de Franse aanvallen af te slaan. Maria kon niet anders dan de eisen inwilligen. Het Parlement van Mechelen werd als hoogste rechtscollege vervangen door de Grote Raad met minder bevoegdheden. De centrale rekenkamers werden afgeschaft en de regionale rekenkamers in ere hersteld. De Staten konden vrij vergaderen en om oorlog te mogen voeren moest de vorst hun toestemming bekomen. Voorts werden alle privileges en gewoonten hersteld in rechts- en bestuurszaken. De onderscheiden gewesten mochten ten slotte vrij handel drijven. De Staten-Generaal en de gewesten verkozen wel de Bourgondische dynastie boven elke andere.

Als tegenprestatie verleende Maria in 1477 aan het graafschap Vlaanderen het Groot Privilege, een soort grondwet, op basis van een aantal concrete klachten die de Staten-Generaal per gewest, per stand en per kwartier hadden ingezameld en die in grote lijnen gericht waren tegen de centralisatiepolitiek van Maria van Bourgondiës voorouders. Via controle op en beperking van de vorstelijke macht, neergeschreven in het Groot Privilege, werden de bevoegdheden van Maria van Bourgondië sterk aan banden gelegd.

Nog datzelfde jaar huwde Maria van Bourgondië met aartshertog Maximiliaan I van Oostenrijk (1459 –1519). Maximiliaan stamde uit het Huis van Habsburg en was de enige zoon van Frederik III, keizer van het Heilige Roomse Rijk (of simplistisch de 'Duitse keizer' hoewel officieel slechts een Duitse koningskroning aan de pauselijke kroning tot Romanorum Imperator voorafging). Als gemaal van Maria werd hij regerend vorst over haar gebieden. In 1478 werd prins Filips geboren en in 1480 schonk Maria het leven aan ditmaal een dochter, Margaretha. Ten gevolge van een jachtongeval met een paard stierf de slechts 25 jaar oude Maria al in 1482, na vijf jaar huwelijk, te Brugge en werd er begraven in de Onze-Lieve-Vrouwekerk. In haar testament werden de voogdij over haar kinderen en het regentschap over het Bourgondische gebied toegewezen aan Maximiliaan zolang hun zoontje minderjarig was. De Staten-Generaal erkenden aarzelend zijn regentschap maar dwongen Maximiliaan de Vrede van Atrecht van 1482 te sluiten met Frankrijk, ten koste van verscheidene gebieden waaronder het oorspronkelijke hertogdom Bourgondië.

Na zijn kroning als Duitse koning in 1488 te Aken volgde hij zijn vader Frederik op bij diens overlijden in 1493 (hoewel pas als Maximiliaan I Romanorum Imperator gekroond in 1508) en zag hij zich genoodzaakt het regentschap over de Nederlanden door te geven aan zijn te Mechelen in de Keizerstraat bij Margaretha van York opgevoede zoon Filips de Schone. Diens huwelijk te Lier met Johanna van Castilië in 1496 liet na enkele sterfgevallen in haar familie een Habsburg ook de Spaanse gebieden regeren. Hij stierf al in 1506 en Johanna werd algauw waanzinnig bevonden zodat hun zesjarige oudste zoon Karel te Mechelen grootgebracht en vertegenwoordigd werd door diens voormelde tante Margaretha van Oostenrijk als landvoogdes van de Nederlanden.

Externe linksBewerken

  • (de) File:Karte Haus Burgund 4. WIkimedia Commons (‍≥ 2010-07-04). ‍— Bourgondische heerschappij onder Karel de Stoute 1465/67 –1477 in kaart

BronnenBewerken

VoetnotenBewerken