Hoofdmenu openen

Mechelen Mapt β

Jan Kadodder

English.gif A famous 17th century rebel from Mechelen
Hoofd van de in een mesthoop verstopte Jan Kadodder,
achter de rug van zijn maats
(Karel Sterckx, 1998)
De maats van Jan Kadodder (Karel Sterckx, 1998)

Jan Kadodder was de leider van een kortstondige opstand tegen een Lotharingse legereenheid in 1648. In de wijk Mechelen-Noord vinden we in de buurt Kauwendaal (bij domein Montréal) zijn naam terug in de Kadodderstraat.

Inhoud

GeschiedenisBewerken

Op 3 maart 1648, aan het einde van de Tachtigjarige Oorlog, kwam het op Kauwendaal tot zware gevechten tussen een Lotharings regiment, aangevoerd door Kolonel Baron de Clinchamps, en een groep opstandige Katelijnse boeren, gewapend met pieken, rieken, houwelen en bijlen. Tijdens de schermutselingen werden de opstandelingen zwaar beschoten door musketvuur. Leider Jan Kadodder (van wie de ware naam Jan van de Eynde zou zijn), een stoere boerenzoon, zou zich hebben kunnen redden door zich te verbergen onder een mesthoop, nadat zijn “leger” het hazenpad had kozen. Hij overleed in 1651.

Dergelijke boerenopstanden kwamen in de 17de eeuw veelvuldig voor in de Franse gebieden, als reactie op de strooptochten, voedselopeisingen en brandschattingen door militairen (eigenlijk bovenal roversbendes) op doortocht. Die periode werd gekenmerkt door woelige politieke strubbelingen, tot de Vrede van Münster in 1648. Dit verdrag maakte een einde aan twee oorlogen: de Tachtigjarige Oorlog, tussen de opstandelingen in de Nederlanden en Spanje, en de Dertigjarige Oorlog, waarbij een groot aantal Europese landen betrokken waren.

Het gevecht van Jan Kadodder vond plaats op het kruispunt van de Liersesteenweg en de Kadodderstraat, aan de grens van Mechelen en de buurgemeente Sint-Katelijne-Waver. De meeste doden en gewonden vielen op de plaats waar nu een Colruytsupermarkt staat.

GeuzennaamBewerken

Door deze gebeurtenis worden de inwoners van Sint-Katelijne-Waver Kadodders genoemd, een oud Middelnederlands woord in overdrachtelijke zin voor een bangerik of niet al te moedig iemand, oorspronkelijk voor een uit het nest gevallen plat, jong vogeltje. Vermits Jans toenaam ook begrepen werd voor iemand die tegen onrechtvaardigheid en uitbuiting opkomt, werd het uiteindelijk een geuzennaam, terug te vinden in benamingen van veel verenigingen.

SchilderijBewerken

Jan Kadodder bleef vooral bekend omdat hij afgebeeld staat op een schilderij, dat in het bezit is van het Stedelijk Museum Hof Van Busleyden. Een kopie ervan prijkt in het Gemeentelijk Documentatiecentrum Marcel Dillen, gelegen aan de Borgersteinlei 203 in Sint-Katelijne-Waver. Dankzij de schilder krijgt de toeschouwer een mooi beeld van Mechelen-Noord in 1648 en tussen de lans en de rechterknie van Jan Kadodder ontwaart de men de plaats waar nu de supermarkt staat.

BoekBewerken

Er is weinig literatuur over Jan Kadodder bekend en de verhalen die over hem verteld worden zijn meestal mondeling, van generatie tot generatie, overgeleverd. Wel bestaat er “Beschrijving van den boeren krijgh geschiedt omtrent de Capelle van Bruynen Cruysse op den 3 maart MDCXLVIII tussen den Baron de Clinchamps, Colonel van een regiment Loreynse Voetgangers ende tusschen een groot getal boeren van Sinte-Catlijne-Waver ende andere omliggende parochien, aengeleyt door Jan Cadodder” door Kanunnik Willem-Jan de Bury (Latijnse naam: Guilielmus Burius, 1618-1700).

StandbeeldBewerken

In de Kadodderstraat te Mechelen werd op 11 september 1998 de beeldengroep "Kadodder en zijn Maats" ingehuldigd, gemaakt door de beeldhouwer Karel Sterckx. Aan de achterzijde van het beeld is Jan Kadodder te zien, die zijn hoofd uit de mesthoop steekt.

VariaBewerken

  • Sint-Katelijne-Waver bezit vier reuzen: naast Katelijne en de kinderen Lieve en Stijn is er ook Jan Kadodder.
  • Op de laatste zondag van de maand oktober wordt de Jan Kadoddertocht gehouden.
  • In 2000 gaf Marc Van den Eynde een door hem getekend stripverhaal uit over Jan Kadodder.
  • In 2011 werd Kadodder uitgeroepen tot behoeder van het Mechelse Tivolipark.

GalerijBewerken

FilmlinksBewerken

Kadodder opent boerderijpad, Tivolipark (2011)
Kadodder en de bijenkoningin, Tivolipark (2012)


Externe linksBewerken

BronnenBewerken

VoetnotenBewerken