Hoofdmenu openen

Mechelen Mapt β

Hof van Aurelius Carrega

English.gif A 17th century city palace in Mechelen
Opsinjoorke volgt de pijltjes (inzake originele lelieankers)
Hof van Aurelius Carrega, deel van de gevel tegenover de Sint-Jansstraat

Het Hof van Aurelius Carrega[N 1] is een barok stadspaleis uit de eerste helft van de 17e eeuw in de huidige Stassartstraat nr. 11 te Mechelen, tegenover de Sint-Jansstraat. Het had zeer diverse eigenaars en functies: Wijl tot in 2018 bewoners van het Home Astrid zich het arme clarenklooster herinnerden, werd er op historisch vlak vooral naar verwezen als Hotel Van der Gracht de Rommerswael, dat destijds wellicht nimmer betalende reizigers te gast had. Heden fleurt De Borght er gastronomie en zakenleven op en handhaaft een jonge generatie Home Astrid.

Inhoud

StadspaleisBewerken

Een van de oudste Mechelse wijkboeken vermeldt in 1647 als bewoners Aurelius Carrega en jonkvrouw Suzanna Le Ducq.[N 2] Het was voorzien dat ene Aurelius Carrega in 1617 kanunnik van de collegiale Sint-Pieterskerk te Luik zou worden, doch hij nam datzelfde jaar ontslag zonder er te zijn toegetreden.[1] Van een Suzanna Leducq is dan weer geweten dat zij gelegitimeerd werd als 'dochter van Bernard' door Filips IV, landsheer van de Zuidelijke Nederlanden, koning van Spanje van 1621 tot 1665.[2] Aurelius August[in]us Carrega was advocaat van de Grote Raad. Hij overleed op 9 oktober 1652 en zijn vrouw Suzanna (Susanna) op 30 maart 1658. Evenals de koopman Bernard (Bernaert) Le Ducq en diens eega, werd het koppel begraven in Sint-Jan, de parochiekerk op slechts enkele tientallen meters van de standingvolle woonst.[3]

In 1675 wordt heer Simon des Marès de nieuwe eigenaar.

In 1719 koopt juffrouw Aldegonde Bartholomeus het pand van des Marès.

Op 17 juli 1755 wordt het aangekocht door heer Rogier Philip Van der Gracht (1684-1759), baron van Rommerswael en Vremde, heer van Vriesele, Battenbroek en Tielen[4][N 3] en zijn achternicht en echtgenote Maria Catharina Philippina van Varick (1703-1776), vrouwe van Tielen.[5] Het stadspaleis (waarvoor ook de term 'hotel' gebruikt wordt) bleef in de familie tot de jonkvrouwen Louisa en Albertina Van der Gracht van Rommerswael, zussen, het in 1839 van de hand deden.

KloosterBewerken

Na enkele overgangsjaren te Mechelen in de Jodenstraat schuin tegenover het Kattenbleekstraatje, verhuisden vijf of zes uit het Monasterium Bethlehem te Gent afkomstige clarissen samen met een al bij hen ingetrokken arme clarisse van de sinds 1783 opgeheven Mechelse kloostergemeenschap,[N 4] in 1840 naar het tijdens het voorgaande jaar gekochte pand. Ook enige aanpalende eigendommen werden aangekocht en omstreeks 1844 ontwierp de toenmalige stadsarchitect F. J. Bauwens, die rond die jaren ook een grondige vernieuwbouw van het stadhuis had uitgetekend die uiteindelijk slechts zeer gedeeltelijk in steen werd omgezet, een kapel waarbij aan de straatgevel van het klooster nauwelijks getornd werd; er ontstond toen ook een aanbouw. Vanuit dit klooster werden in 1851 te Sint-Truiden en in 1875 te Turnhout clarissengemeenschappen gesticht. De Mechelse 'arme claren' lieten rond de eeuwwisseling nog verbouwingen uitvoeren, maar kregen sinds het begin van de Eerste Wereldoorlog met allerhande problemen te kampen zodat na de dood van de abdis in 1966, de nonnen de stad verlieten en in diverse plaatsen ordegenoten vervoegden.[6]

BejaardentehuisBewerken

Een op de Koningin Astridlaan gesticht bejaardentehuis kocht in 1969 het kloosterpand om er Home Astrid vanaf 1970 in onder te brengen. In de loop van de jaren 1990 en in het begin van de 21e eeuw, noopten nieuwe verordeningen voor rusthuizen tot belangrijke verbouwingen en renovaties, waarbij ook de historische gevel en de daken terdege opgeknapt werden.

FeestzaalBewerken

Sinds 2010 wordt de kapel zeer anachronistisch 'Kapel de Rommerswael' genoemd, toen zij in gebruik genomen werd als feestzaal door Huis Van Dijck nv, reeds algemeen te Mechelen gekend van de Salons Van Dijck in de nabije Frederik de Merodestraat. Hoewel dit initieel niets afdeed aan de werking van het Home Astrid,[7] kwam de seniorenfunctie medio 2018 ten einde terwijl de naam er reeds eveneens op een jonge bezetting sloeg.

Multifunctioneel herdachtBewerken

Sinds het academiejaar 2017-'18 is op de eerste verdieping het studentenhuis Home Astrid gevestigd. In 2018 kwam op het gelijkvloers de al uit de Guldenstraat gekende bloemen- en decoratiewinkel De Borght, die onder meer met een vergader- en presentatieruimte ook op zakenlui mikte en eveneens in het historische pand meteen gepaard werd aan een restaurant, Stassart11.[8][9][10]

Externe linksBewerken

BronnenBewerken

  1. (fr) Poncelet, Édouard (1906). Inventaire analytique des chartes de la collégiale de Saint-Pierre à Liège. Librairie Kiessling et Cie, Bruxelles. Nagezien 2014-03-20.

    Table des noms de personnes et de lieux, p. 440: "CARREGA (Aurèle), chanoine de Saint-Pierre, LIV." [verwijzing naar paginanummering in romeinse cijfers]
    Liste des chanoines, p. LIV: "CARREGA (Aurelius), pourvu en 1617: résigne.la même année, avant d'avoir été admis.
  2. (fr) Desplanque, M. A.. Inventaire sommaire AD Nord - série B - chambre des comptes de Lille - tome2 p. 375. (webpublicatie: www.geneanet.org) (Edité en 1872). Nagezien 2014-03-20.

    "
    Légitimation par Philippe IV :
      de Mathieu-Antoine de Gonzalès de Saldaigne, fils de Marc ; —
      de Suzanne Leducq, fille de Bernard ; —
      de Pierre et Marie Vander Stichelen, enfants de Pierre et de Marie Mouscron ; —
      d'Anne Duquesne."
  3. Cuypers van Alsinghen, Jozef Ferdinandus Gislenus. Provincie, Stad, Ende District Van Mechelen: Opgeheldert In haere Kercken, ..., so binnen de Stad als in haere Dorpen ende Gehuchten p. 350-351. Jorez, 1770. Nagezien 2014-03-20.

    "
    • Hier leet begraven den eersaemen BERNAERT LE DUCQ, in syn leven Coopman, die sterf den 2. Augusti 1621. En Jouffrouw PAUWELINA DUYFKENS, syn wettighe Huys-vrouwe , die sterf den 12. Augusti 1637. bidt voor de Ziele.
    Teghen over het voorschreven, aen de pilaer hanght een Tafereel, waer onder staet in goude letters :
    • Tot Godts eere  ende gedenckenisse vá. BERNARD LE DUCQ, in synen tyt Coopman, die sterf dé 2. Aug. 1621. En PAULINE DUYFKENS, syn wettighe Huys-vrou, die sterf den 12. Augusti 1637. bidt voor de Sielen.
    • Hier leyt begraven Heer eń. Mv. AURs. AUGs. CARREGA, in syn levé Advocaet vá den Grooten Raede, die sterf den 9. 10ber 1652. ende Jouffr. SUSANNA LE DUCQ, syne Huys-vrouwe , die sterf den 30en Meert 1658. bidt voor de Zielen."

  4. 1) Tijdsbalk – 1750 tot 1760 jaar in onze jaartelling - 1758. Willebroek Info vzw. Nagezien 2014-03-20.
    2) (fr) De Vegiano, Jean Charles Joseph. Suite du supplément au Nobiliaire des Pays-Bas et du comté de Bourgogne, Volumes 3-4 p. 259. P.J. Hanicq, Mechelen, 1779. Nagezien 2014-03-20.
  5. (fr) M.D.; S.D.H. Suite du Supplément au Nobiliaire des Pays-Bas, et du comté de Bourgogne p. 109. P.J. Hanicq, Mechelen, 1779. Nagezien 2014-03-20.
  6. Suenens, Kristien. Clarissen - Monasterium van Maria Immaculata Mechelen (1836-1966) (record no. 22484). Odis - Database Intermediary Structures Flanders (2009-08-27, laatste bijwerking 2011-06-24). Nagezien 2014-03-21.

  7. 1) Vastiau, Katleen. Feesten in een kapel kan vanaf 1 september in Mechelen. Het Nieuwsblad (2010-08-30). Nagezien 2014-03-14.
    2) Kapel de Rommerswael. Huis Van Dijck nv. Nagezien 2014-03-14.
  8. Voor academiejaar 2017-2018 zijn alle kamers verhuurd. Studentenhuis Home Astrid. Nagezien 2018-09-01.
  9. Ons business aanbod. De Borght. Nagezien 2018-09-01.
  10. Home Astrid wordt bloemenzaak, restaurant én feestzaal. Het Laatste Nieuws (2018-06-30). Nagezien 2018-09-01.
  • Bepaalde voetnoten hieronder bevatten de voor hen specifieke bronvermeldingen.

VoetnotenBewerken

  1. In de vroege 21e eeuw worden de meeste stadspaleizen en -paleisjes te Mechelen ‌'Hof van' de bouwheren of vroegst gekende bewoners genoemd. Anno 2014 bleek het bewuste pand nog aan die aandacht ontsnapt, mogelijk omdat dezulke personen in de vergetelheid gesukkeld leken. Mechelen Mapt wenst evenwel niet de onterechte indruk te wekken dat een meer herkenbaar adellijke familie aan de oorsprong van het gebouw ligt of dit in de huidige toestand zou gebracht hebben, en is niet erg gelukkig met de alhier vooral misleidende term 'hotel' voor een private woonst: Hooguit zou een verplicht te Mechelen gevestigde bij de Grote Raad benoemde, er voorlopig of voor langere termijn een kamer of suite met bediening door het huispersoneel kunnen gehuurd hebben, net als in het Hôtel de Coupigny. Inclusie van de voornaam van de bewoner (en vermoedelijke bouwheer) voorkomt zowel verwarring met een Palazzo Carrega uit een van verscheidene Italiaanse steden, als een suggestie dat de Genuaanse familie, met tot prinselijke titeldragers, te Mechelen een officiële vinger in de pap had. — Bronnen:

    1) Stadspaleis. Wikipedia (versie 2013-11-26). Nagezien 2014-03-20. "Een stadspaleis of hôtel particulier (ook kortweg hôtel genoemd) is een binnenstedelijke, veelal adellijke (maar niet koninklijke) woning. Meestal betreft het een groot en luxueus huis uit de 17e of 18e eeuw, [...]. In het gebied van de voormalige Zuidelijke Nederlanden is door de verfransing de van oorsprong Franse term hôtel gemeengoed geworden en wordt ook voor burgerhuizen uit de 19e en 20e eeuw gebruikt."
    2) (en) The Grand Hotel Baglioni in Florence. FlorenceInferno (private site), 2014. Nagezien 2014-03-25. (Firenze)
    3) (it) Palazzo Carrega-Cataldi. Wikipedia (versie 2013-07-26). Nagezien 2014-03-25. (Genua)
    4) (it) Carrega-Bertolini Principi di Lucedio. Vradox, 2009 (op Scribd). Nagezien 2014-03-25.
  2. Mechelen Mapt keek het betreffende wijkboek niet in, maar vond in een alfabetische lijst familienamen slechts 'Le Ducq' doch niet (de in meerdere voor onderhavig artikel opgegeven bronnen vermelde spelling) 'Leducq' met vermelding van eenzelfde pagina als 'Carrega', inzake pagina 66 van wijkboek 6, overigens het wijkboek waarin de 'Kerkhoffstraete' (huidige Goswin de Stassartstraat) is opgenomen.
  3. De nieuwe Almanach de Gotha vermeldt "Rommerswael of Gracht (van der)" als sinds 1285 adellijk. Rogier Philip Van der Gracht (ofte 'Vander Gracht') had verscheidene van zijn titels pas bekomen bij de dood van zijn oudere broer in 1743, en mogeljk ook eerder door zijn huwelijk in 1734. Hij heette 'heer van Battenbroeck en Thielen' (Battenbroek, Tielen), o.m. in een acte van 1758-03-30. Zijn echtgenote Maria Catharina Philippina van Varick (ofte ook bij Nederlands gespelde voornamen 'De Varick') was 'vrouwe van Thielen' doch haar broer Philippe-François Joseph van Varick (1705-1769) was 'heer van Thielen' (en burggraaf van Brussel in 1742), aan moederszijde hun grootvader Roger van Baexem was 'heer van Thielen en in Gierle'. — Bronnen:

    1) (en) Nobility of the World - Volume VIII - Belgium. Almanach de Saxe Gotha. Societe des Amis de l' Almanach de Saxe Gotha (2013). Nagezien 2014-03-22.
    2) Familiearchieven vanaf 16e eeuw, inventaris nrs. P.6/69, P.6/70, P.6/73, P.6/74. Webpublicatie: Heemkundige Kring Jan Vleminck vzw, Wijnegem. Nagezien 2014-03-21 Teksten al wel omgezet naar modern Nederlands.
    3) De Heren van Varick - Uitgebreide beschrijving van de stamboom (Pdf). Varik dorp aan de Waal (private site). Nagezien 2014-03-20. Het geslacht van Varick (Varik, nu in de gemeente Neerijnen in Gelderland)
    4) Ten eerste… – Dit boekje begint met een stamboom van de familie Van Varick (Pdf). Varik dorp aan de Waal (private site). Nagezien 2014-03-20.
  4. De daadwerkelijk uitdrijving kan pas lang na de officiële opheffing van 1783 plaatsgevonden hebben, zo vermeldt de Regionale Beeldbank 1799.