Walem: verschil tussen versies

k (Tekst vervangen - ". ‍ ‍" door ". ")
 
(62 tussenliggende versies door 5 gebruikers niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
  +
{{Translation|Village in Mechelen municipality, to the north of the city centre.}}
[[Afbeelding:button2.jpg|thumb|<font color=blue>'''[[Translation]] (Short) : Description and History of Walem Village, part of Mechelen'''</font>]]
 
  +
[[Afbeelding:battenbroekwalem2.jpg|thumb|400px|<div>'''Kasteel Battenbroek in Walem'''</div>]]
  +
<div class="FrR"><!--grenslijnen van Walem met 1) Mechelen wijk Noord [precisie OSM 2019-08] + 2) Mechelen gehucht Battel [precisie OSM 2019-08] + 3) Heffen [precisie OSM 2019-08] + 4) Heindonk [preciesie OSM 2019-08] 5) andere gemeenten [ruw]-->
  +
{{#multimaps:center=51.061665,4.436700|zoom=13|width=402px|height=410px
  +
|Circle=51.060499,4.466354:0~weight=15~color=gray~opacity=0.45<!--~title=Grenspunt Walem - Sint-Katelijne-Waver - MechelenEND20210109multimaps-->
  +
|Circle=51.057699,4.442511:0~weight=15~color=gray~opacity=0.45<!--~title=Grenspunt Walem - Mechelse wijk Noord - Mechelse gehucht BattelEND20210109multimaps-->
  +
|Circle=51.065086,4.430467:0~weight=15~color=gray~opacity=0.45<!--~title=<div style="margin-left:4ex">Grenspunt Walem - Mechelse gehucht Battel - Heffen</div>~text=<div style="margin-left:4ex">Locatie gekend als het [[Zennegat]]</div>END20210109multimaps-->
  +
<!--verschuif title voorbij eventuele OSM + - knoppen-->
  +
<!--verschuif text tot onder 'title'-->
  +
|Circle=51.067547,4.425581:0~weight=15~color=gray~opacity=0.45<!--~title=<div style="margin-left:4ex">Grenspunt Walem - Heffen - Heindonk</div>END20210109multimaps-->
  +
<!--verschuif title voorbij eventuele OSM + - knoppen-->
  +
|Circle=51.073849,4.420170:0~weight=15~color=gray~opacity=0.45<!--~title=<div style="margin-left:4ex">Grenspunt Walem - Heindonk - Rumst</div>~text=<div style="margin-left:4ex">Beginpunt van de Rupel</div>END20210109multimaps-->
  +
<!--verschuif voorbij hier normale OSM + - knoppen-->
  +
<!--verschuif text tot onder 'title'-->
  +
|Circle=51.072929,4.467310:0~weight=15~color=gray~opacity=0.45<!--~title=Grenspunt Walem - Rumst - Sint-Katelijne-WaverEND20210109multimaps-->
   
  +
|Polygon
[[Afbeelding:battenbroekwalem2.jpg]]
 
  +
=51.060501,4.466355:51.060046,4.464977:51.059429,4.464848:51.059277,4.464773:51.059206,4.464719
  +
:51.059125,4.464644:51.059021,4.464414:51.058953,4.464097:51.058916,4.463775:51.058950,4.463512
  +
:51.059017,4.463228:51.059264,4.462461:51.058923,4.461104:51.058798,4.461195:51.058883,4.460900
  +
:51.058680,4.460079:51.059028,4.459586:51.059358,4.459296:51.059614,4.459124:51.059897,4.459017
  +
:51.060105,4.458971:51.060435,4.458982:51.061558,4.459218:51.061974,4.459296:51.062214,4.459317
  +
:51.062215,4.459130:51.062263,4.459065:51.062295,4.458966:51.062306,4.458888:51.062305,4.458805
  +
:51.062254,4.458649:51.062241,4.458529:51.062241,4.458360:51.062231,4.458188:51.062212,4.458075
  +
:51.062102,4.457831:51.062106,4.457721:51.062123,4.457625:51.062094,4.457555:51.061937,4.457373
  +
:51.061863,4.457214:51.061850,4.457099:51.061848,4.456968:51.061890,4.456630:51.061880,4.456477
  +
:51.061841,4.456343:51.061794,4.456241:51.061799,4.456163:51.061846,4.456093:51.061871,4.456016
  +
:51.061883,4.455468:51.061871,4.455082:51.062043,4.454978:51.062067,4.454913:51.062043,4.454830
  +
:51.061952,4.454720:51.061929,4.454632:51.062038,4.454575:51.062109,4.454505:51.062055,4.453451
  +
:51.062092,4.453213:51.061984,4.453162:51.061841,4.452958:51.061732,4.452985:51.061683,4.452944
  +
:51.061571,4.452657:51.061501,4.452555:51.061462,4.452403:51.061359,4.452260:51.061084,4.452116
  +
:51.060779,4.451941:51.060282,4.451593:51.060135,4.451171:51.060165,4.451029:51.059916,4.450769
  +
:51.059439,4.450155:51.058798,4.449431:51.058451,4.448615:51.058286,4.447151:51.057928,4.446282
  +
:51.058003,4.445284:51.058286,4.444662:51.058235,4.444265:51.057379,4.444469:51.057699,4.442511
   
  +
:51.057699,4.442511:51.058613,4.441942:51.059618,4.440971:51.060622,4.439764:51.061654,4.438176
'''Kasteel Battenbroek in Walem...'''
 
  +
:51.062814,4.435816:51.064240,4.432487:51.065072,4.430469
   
  +
:51.067547,4.425581:51.067190,4.427104:51.066751,4.428273:51.066023,4.429400:51.065086,4.430467
   
  +
:51.067560,4.425559:51.067962,4.425173:51.068521,4.424803:51.069104,4.424475:51.070058,4.423853
{{begin}}
 
  +
:51.070490,4.423478:51.071083,4.422689:51.071437,4.422147:51.071855,4.421332:51.072313,4.420694
  +
:51.072569,4.420350:51.072957,4.419857:51.073409,4.419658:51.073847,4.420168
   
  +
:51.073837,4.420184:51.073621,4.420838:51.073506,4.421525:51.073385,4.422705:51.073385,4.423928:51.073486,4.424905:51.073756,4.426278:51.074106,4.42748:51.074511,4.428552:51.074861,4.429196:51.07532,4.429754:51.076533,4.430913:51.077153,4.431642:51.077612,4.432415:51.078151,4.433831:51.078394,4.434561:51.078528,4.435376:51.078603,4.436245:51.078582,4.437178:51.078474,4.438423:51.078205,4.439496:51.077854,4.44044:51.077396,4.441341:51.07683,4.442157:51.073702,4.444603:51.073062,4.445364:51.072381,4.446663:51.071949,4.448036:51.07168,4.449452:51.071578,4.450901:51.071626,4.45207:51.071895,4.453357:51.072138,4.454259:51.073217,4.457306:51.073567,4.458379:51.073837,4.459709:51.073938,4.461136:51.073837,4.462445:51.073533,4.464054:51.073028,4.466146:51.07292,4.467305:51.072226,4.467144:51.072037,4.466543:51.071895,4.466361:51.071814,4.466103:51.072084,4.463528:51.070709,4.463571:51.070655,4.464451:51.069927,4.464558:51.069145,4.464859:51.068275,4.465438:51.067958,4.465728:51.068005,4.465932:51.067864,4.466114:51.067655,4.466211:51.067358,4.466254:51.066994,4.466393:51.066522,4.466586:51.066347,4.466908:51.065976,4.465256:51.065713,4.464644:51.065518,4.464:51.065315,4.463475:51.064924,4.46282:51.064681,4.462831:51.064263,4.463443:51.063711,4.46399:51.063778,4.464301:51.063771,4.464719:51.063555,4.465148:51.062746,4.465706:51.062531,4.46591:51.061903,4.467026:51.061378,4.46723:51.060872,4.466951:51.060499,4.466354
==Beschrijving==
 
[[Afbeelding:Walem Kerk.jpg|thumb|'''Kerk van Walem''']]
 
'''Walem''' is een deelgemeente van '''[[Mechelen]]'''. Walem ligt ten '''Noorden van het Stadscentrum en de Industriezone Mechelen-Noord'''. Het dorp ligt nabij de rivier de '''Nete''', die samen met de '''[[Dijle]]''' een groot stuk van de grenzen van het grondgebied vormt.
 
   
  +
:-180,-180:180,-180:180,180:-180,180:-180,-180~weight=0~fillcolor=#797f7c~fillopacity=0.3<!--contouren van Walem, fills OUTside slightly dark-->
Walem is voor autoreizigers naar het zuiden bekend van de '''Paddenstoelachtige Watertoren''', die duidelijk zichtbaar is vanaf de '''E19'''. Verder is Walem bekend vanwege de '''Waterskiclub''' die gevestigd is aan één van de '''Battenbroek-Vijvers'''. De tweede Battenbroek-vijver is een '''Visvijver'''.
 
  +
|Polygon={{PolygonMechelen}}:-180,-180:180,-180:180,180:-180,180:-180,-180~weight=0~fillcolor=#797f7c~fillopacity=0.3<!--contouren van Mechelen, fills OUTside the more dark-->}}
  +
<div class="FrC">'''Het gebied van de Mechelse deelgemeente Walem.''' Grijze stippen:<!--''Klik de grijze grensstippen voor de namen van de buren.''--><div style="text-align:left;margin-left:4ex">Grenspunt Walem - Heindonk - Rumst<div style="margin-left:4ex">(beginpunt van de Rupel)</div>Grenspunt Walem - Rumst - Sint-Katelijne-Waver<br />Grenspunt Walem - Sint-Katelijne-Waver - Mechelen<br />Grenspunt Walem - Mechelse wijk Noord - Mechelse gehucht Battel<br />Grenspunt Walem - Mechelse gehucht Battel - Heffen<div style="margin-left:4ex">(locatie gekend als het [[Zennegat]])</div>Grenspunt Walem - Heffen - Heindonk</div></div>
  +
</div>
  +
  +
'''Walem''' is een deelgemeente van [[Mechelen]] ten noorden van het stadscentrum en de industriezone [[Mechelen-Noord]]<!--opdat het kaartje met (Walem bij) de industriezone zou in beeld komen, NIET intern naar die laatste gelinkt-->. Het dorp ligt aan de rivier de [[Nete]], die samen met de [[Dijle (rivier)|Dijle]] en de gemeente [[Mechelse rand#Sint-Katelijne-Waver|Sint-Katelijne-Waver]] het grondgebied eveneens begrenst.
  +
  +
Walem is voor autoreizigers naar het zuiden bekend door de paddenstoelachtige watertoren, die duidelijk zichtbaar is vanaf de [[E19]] doch in feite net buiten Walem staat. Anderen kennen Walem wegens de waterskiclub aan één van de [[Battenbroek]]vijvers. De tweede Battenbroekvijver is een visvijver.
   
 
==Geschiedenis==
 
==Geschiedenis==
  +
Walem was ooit een afzonderlijke ''[[wp:Heerlijkheid (bestuursvorm)|heerlijkheid]]'', in de middeleeuwen in eigendom van de [[wp:Berthout|Berthouders]], heren van Mechelen. Een afstammelinge van Wouter III Berthout van Mechelen, de dochter Katharina van Hendrik IV Berthout van Duffel en Margareta van Wesemael bracht in 1410 het grondgebied in de familie van haar echtgenoot Dirk I van Hoorn, heer van [[wp:Perwijs|Perwez]].{{Bron?|Een eerdere versie liet denken dat Walem bij de Berthouts van Mechelen bleef tot de dochter van 'Hendrik Berthout', die met Dirk van Hoorn huwde. Er was echter nooit een Berthout, heer van Mechelen, die Hendrik heette. De broer van Wouter IV Berthout van Mechelen was een Hendrik, inzake Hendrik I Berthout van Duffel. Ging Walem met Duffel naar die zijtak, bij de dood van hun vader in 1219? Die versie noemde Margareta van Wesemael als een dochter die met Dirk van Hoorn trouwde. Maar Margareta was geboren een van Wesemael, gehuwd Berthout; hun erfgename Katharina Berthout huwde Dirk. Katharina had een broer Hendrik V Berthout van Duffel. Splitste dus de eigendom Walem en Duffel dan naar hen bij de dood van hun vader Hendrik IV van Duffel?}}
...
 
  +
  +
Uit dit huwelijk werd een dochter, Maria, geboren die huwde met Jan Stuart, graaf van Marr en Yerniac. Wanneer Maria weduwe werd, verpandde ze Walem aan [[wp:Anton van Bourgondië (1384-1415)|Anton van Bourgondië]], hertog van Brabant, wiens zoon [[wp: Jan IV van Brabant|Jan IV]] het grondgebied overdroeg aan zijn broer [[wp:Filips van Saint-Pol|Philips, graaf van Saint-Pol]].
  +
  +
Philips beheerde het grondgebied tot aan zijn dood doch daarna kwam Walem terug onder de voogdij van de gravin van Marr. Uiteindelijk zou het grondgebied, voor lange tijd, toebehoren aan het geslacht van [[wp:Huis Merode|De Mérode]].
  +
  +
In de 13e eeuw was Walem reeds erkend als Vryheit of Gemeente met een eigen [[wp:Schepen|schependom]] en in de 15e eeuw woonde er meer dan tweeduizend inwoners. In 1458 (of 1463) werd Walem geteisterd door een verschrikkelijke brand die 200 huizen verwoestte en in 1543 werd Walem grotendeels geplunderd en verwoest door de Gelderse veldheer [[wp:Maarten van Rossum|Maarten van Rossum]] bij diens inval in [[wp:Hertogdom Brabant|het hertogdom Brabant]].
  +
  +
In de late [[wp:Middeleeuwen|middeleeuwen]] had Walem gedurende een korte periode een [[Waelhemsche munt|eigen munt]].<ref>Hazlitt, William Carew. [http://www.archive.org/stream/coinageofeuropea00hazluoft/coinageofeuropea00hazluoft_djvu.txt The coinage of the European continent - with an introduction and catalogues of mints, denominations, and rulers]. Swan Sonnenheim &amp; Co., London; Macmillan &amp; Co., New York (1893) — zoek "Waelhem". <small>Nagezien 2016-10-08.</small></ref>
   
 
==Het Fort van Walem==
 
==Het Fort van Walem==
Na '''Wereldoorlog I''' is het militaire nut van het '''[http://www.flickr.com/photos/[email protected]/sets/72157606442135362 Fort van Walem]''' (en de ganse Fortengordel) definitief voorbijgestreefd en worden er aan sommige Forten grondige veranderingen doorgevoerd om ze beter te kunnen betreden en leefbaarder te maken. Te Walem blijven de veranderingen echter '''vrij klein''' en zal het Fort zijn '''specifieke eigenheid''' bewaren tot na '''Wereldoorlog II'''.
+
Na [[wp:Eerste Wereldoorlog|Wereldoorlog I]] was het militaire nut van het [[wp:Fort van Walem|Fort van Walem]] (en de ganse [[wp:Fort (vesting)|fortengordel]]) definitief voorbijgestreefd en werden er aan sommige forten grondige veranderingen doorgevoerd om ze beter te kunnen betreden en leefbaarder te maken. Te Walem bleven de veranderingen echter vrij klein en bewaarde het fort zijn specifieke eigenheid tot na [[wp:Tweede Wereldoorlog|Wereldoorlog II]]. Het herdenkingsmonument voor de gesneuvelden aan het fort is het initiatief van de liefdadigheidsinstelling van Jeanne Orianne, die in de streek ijverde voor respectvolle begraving van Belgische militairen.<ref>Troubleyn, Rob. [http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/14-18/1.2784545 Jeanne Orianne, 'moeder' van de gesneuvelden]. VRT deredactie.be (2016-10-08) <small>Nagezien 2016-10-08.</small></ref><ref>[http://breendonk800.weebly.com/de-duitse-aanval-van-eind-september.html De Duitse aanval van eind september]. Website 'Breendonk 800' van Paul De Borger. <small>Nagezien 2016-10-08.</small></ref>
   
Het '''Fort van Walem''' werd vroeger geregeld gebruikt voor oefeningen van het '''Rode Kruis''', daarna was de '''Civiele Bescherming''' er gevestigd.
+
Het Fort van Walem werd vroeger geregeld gebruikt voor oefeningen van het [[wp:Rode Kruis|Rode Kruis]], daarna was de [[wp:Civiele Bescherming|Civiele Bescherming]] er gevestigd.
   
==Het Kasteel van Battenbroek==
+
==Kasteel van Battenbroek==
  +
Zie [[Battenbroek#Kasteel van Battenbroek|hoofdstuk 'Kasteel van Battenbroek' in artikel 'Battenbroek']].
...
 
  +
  +
==Varia==
  +
*In [[wp:Limburg (Nederland)|Nederlands Limburg]] ligt op 50°&thinsp;52′&thinsp;6,9″&thinsp;noorderbreedte en 5°&thinsp;52′&thinsp;08,5″&thinsp;oosterlengte een gehucht met de naam [[wp:Walem (Limburg)|Walem]], onderdeel van [[wp:Schin op Geul|Schin op Geul]], op tien kilometer ten noorden van het [[Mechelen in Nederlands Limburg|dorpje Mechelen]], onderdeel van [[wp:Gulpen-Wittem|Gulpen-Wittem]], gesitueerd tussen [[wp:Maastricht|Maastricht]] en [[wp:Aken (stad)|Aken]].
  +
*Aan de [[wp:Nete|Nete]]brug van het ons beter bekende Walem werden in 1880 stoomketels gelost, voor machines van de [[wp:Antwerpse Waterwerken|AWW (Antwerpse Waterwerken - later Water-Link)]]. De AWW koos voor drinkwaterwinning uit die rivier omdat ze nog niet verontreinigd was door rioolwater.
  +
*Walem bezat een [[Wielerpiste Walem|velodroom (1908 tot eind jaren 1960)]].
  +
*Walem was de thuisbasis van de familie Teugels, één van de grootste verhuurders van [[wp:Dansorgel|dansorgels]] (waaronder [[wp:Gebroeders Decap Antwerpen|Decap]]) in de Mechelse regio. Dansorgels waren de opvolger van de [[wp:Bigband|bigbands]] uit de jaren 1930 en ’40 en voorlopers van de [[wp:Jukebox|jukeboxen]], die voornamelijk werden opgesteld in café’s, feestzalen en [[wp:Spiegeltent|spiegeltenten]]. Deze orgels waren een sobere versie van de meer met figuurtjes verfraaide [[wp:Kermisorgel|kermisorgels]], die onderdeel waren van bijvoorbeeld [[wp:Draaimolen|paardenmolens]].
  +
*In mei 2001 kreeg Walem een gloednieuw [[wp:Buurthuis|dorpshuis]].
  +
*Halloween wordt sinds 2006 te Walem gevierd als 'Waloween'. Verklede kleuters en kinderen van de lagere school trekken dan, samen met hun ouders en dorpsgenoten, in een heksenstoet door de straten van Walem.<ref>[http://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=blpva_01341329&utm_medium=article&utm_source=standaard&utm_campaign=crosspromoreg&utm_term=feed De heksen van Walem]. Het Nieuwsblad, regio Mechelen (2014-10-25) <small>Nagezien 2016-10-08.</small></ref>
  +
*In augustus 2011 startte de Walemse [[wp:Dierenarts|dierenarts]] Bart vander Kuylen, als eerste in België, met een mobiele dierenartspraktijk.
  +
*De blauwe Dijlebrug voor fietsers en voetgangers die [[Mechelse rand#Heindonk|Heindonk]], via een uiterste tipje Walem bij de [[wp:Rupel|Rupel]] en een gelijkaardige Netebrug, met [[Mechelse rand#Rumst|Rumst]] verbindt, stond in 2016 na vandalisme enige maanden in de steigers voor een opknapbeurt.<ref>[http://www.gva.be/cnt/dmf20160922_02480557/blauwe-brug-tussen-walem-en-heindonk-vanaf-zaterdag-opnieuw-open Blauwe brug over Dijle vanaf zaterdag opnieuw open]. Gazet van Antwerpen, regio Mechelen (2016-09-22) <small>Nagezien 2016-10-09.</small></ref>
   
 
==Mensen uit Walem==
 
==Mensen uit Walem==
*'''Veldrijder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Frans_Feremans Frans Feremans]'''
+
*Veldrijder [[wp:Frans Feremans|Frans Feremans]]
  +
*Archivaris [[August Croquet]]
*...
 
  +
  +
==Galerij==
  +
<gallery>
  +
Afbeelding:Walem Adriaan Goetschouwers 1979.jpg|'''"Walem Vryheit" — 1979<br />Adriaan Goetschouwers'''
  +
Afbeelding:Walem_Aanval_op_de_brug_1830.jpg|'''Aanval op de brug van Walem - 1830'''
  +
Afbeelding:Walem Kerk.jpg|'''Kerk van Walem'''<br /><br />
  +
Afbeelding:walemnl.jpg|'''Er is ook een Walem in Nederlands Limburg'''
  +
</gallery>
  +
  +
==Filmlinks==
  +
<div class="YtOnly YtNew">
  +
<div class="YtA"><div class="YtB">
  +
<youtube width="236" height="133">OzZ4Qk_yUQ4</youtube></div>
  +
Open Monument: Fort Van Walem (2011)</div>
  +
<div class="YtA"><div class="YtB">
  +
<youtube width="236" height="133">RaZoCNzsoUo</youtube></div>
  +
Waloween 2008</div>
  +
<div class="YtA"><div class="YtB">
  +
<youtube width="236" height="133">KpLXkRdrYE8</youtube></div>
  +
Waloween 2015</div>
  +
</div><br />
  +
  +
==Literatuur==
  +
*''Van Waelhem tot Walem, historiek van een kleine gemeente met een groot verleden'' (Uitgegeven door de Heemkundige Kring Dr. Croquet vzw op 18/08/2015)
   
  +
==Externe links==
==Walem in Nederlands Limburg==
 
  +
*[http://www.heemkundewalem.be/ Heemkundige Kring Dr. Croquet – Walem]. <small>Nagezien 2020-02-12.</small>
[[Afbeelding:walemnl.jpg|thumb|'''Walem in Nederlands Limburg''']]
 
  +
*[http://www.freewebs.com/walem/burgemeesters.htm Burgemeesters van Walem]
Ook bestaat er in '''Nederlands Limburg''' een gehucht met de naam '''Walem''', onderdeel van '''Schin-op-Geul'''. Het ligt op enkele kilometers verwijderd van het gehucht '''Mechelen''', onderdeel van '''Gulpen-Wittem''', gesitueerd tussen '''Maastricht en Aken'''. Gegevens vind je in de rubriek '''[[Mechelen in Nederlands Limburg]]'''.
 
  +
*[http://www.waloween.be/ De site voor Waloween]
 
  +
*[http://www.deredactie.be/cm/vrtnieuws/project20142018/1.887924 Forten van Sint-Katelijne-Waver en Walem]
==Adres/Contact==
 
  +
*{{Citeer web
*'''Kasteel van Battenbroek'''
 
  +
|url=http://www.beeldbankmechelen.be/index2.php?option=com_memorix&Itemid=57&task=topview&id=23&searchplugin=themas&archief=1&resultplugin=list&rpp=12&cp=5&mrxpopup=1&CollectionID=1&PhotoID=SME001003688&RecordID=4382&ResultRecord=54
*[[Battenbroek]] 11
 
  +
|titel=Popp-kaart van Walem, 1860
*Walem
 
  +
|uitgever=Regionale beeldbank van Bonheiden, Duffel, Mechelen, Sint-Katelijne-Waver en Zemst
*Tel : ...
 
  +
|accessdate=2014-11-15
*e-Mail : ...
 
  +
}}
  +
*Goetstouwers, Adriaan. [http://www.persee.fr/doc/bcrh_0001-415x_1951_num_116_1_1729 Het wonderjaar te Walem]. ''Handelingen van de Koninklijke Commissie voor Geschiedenis - deel 116'' p.&#8239;291-327. Koninkijke Belgische Academie, Brussel (1951); online: Persée. <small>Nagezien 2020-02-12.</small>
   
==Externe Links==
+
==Bronnen==
  +
<div class="References">
*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Walem_(Antwerpen) Wikipedia]
 
  +
<references />
*[http://www.heemkundewalem.be/ Heemkundige Kring]
 
  +
</div>
*[http://www.geocities.com/belgium1914/index.html Het Fort van Walem]
 
   
  +
==Voetnoten==
{{hogekaart}}
 
  +
<div class="References">
  +
<references group="N" />
  +
</div>
   
 
[[Categorie:Wijken]]
 
[[Categorie:Wijken]]

Huidige versie van 29 jan 2021 om 15:07

English.gif Village in Mechelen municipality, to the north of the city centre.
Kasteel Battenbroek in Walem

Bezig met het laden van de kaart...

Het gebied van de Mechelse deelgemeente Walem. Grijze stippen:
Grenspunt Walem - Heindonk - Rumst
(beginpunt van de Rupel)
Grenspunt Walem - Rumst - Sint-Katelijne-Waver
Grenspunt Walem - Sint-Katelijne-Waver - Mechelen
Grenspunt Walem - Mechelse wijk Noord - Mechelse gehucht Battel
Grenspunt Walem - Mechelse gehucht Battel - Heffen
(locatie gekend als het Zennegat)
Grenspunt Walem - Heffen - Heindonk

Walem is een deelgemeente van Mechelen ten noorden van het stadscentrum en de industriezone Mechelen-Noord. Het dorp ligt aan de rivier de Nete, die samen met de Dijle en de gemeente Sint-Katelijne-Waver het grondgebied eveneens begrenst.

Walem is voor autoreizigers naar het zuiden bekend door de paddenstoelachtige watertoren, die duidelijk zichtbaar is vanaf de E19 doch in feite net buiten Walem staat. Anderen kennen Walem wegens de waterskiclub aan één van de Battenbroekvijvers. De tweede Battenbroekvijver is een visvijver.

GeschiedenisBewerken

Walem was ooit een afzonderlijke heerlijkheid, in de middeleeuwen in eigendom van de Berthouders, heren van Mechelen. Een afstammelinge van Wouter III Berthout van Mechelen, de dochter Katharina van Hendrik IV Berthout van Duffel en Margareta van Wesemael bracht in 1410 het grondgebied in de familie van haar echtgenoot Dirk I van Hoorn, heer van Perwez.(bron?)

Uit dit huwelijk werd een dochter, Maria, geboren die huwde met Jan Stuart, graaf van Marr en Yerniac. Wanneer Maria weduwe werd, verpandde ze Walem aan Anton van Bourgondië, hertog van Brabant, wiens zoon Jan IV het grondgebied overdroeg aan zijn broer Philips, graaf van Saint-Pol.

Philips beheerde het grondgebied tot aan zijn dood doch daarna kwam Walem terug onder de voogdij van de gravin van Marr. Uiteindelijk zou het grondgebied, voor lange tijd, toebehoren aan het geslacht van De Mérode.

In de 13e eeuw was Walem reeds erkend als Vryheit of Gemeente met een eigen schependom en in de 15e eeuw woonde er meer dan tweeduizend inwoners. In 1458 (of 1463) werd Walem geteisterd door een verschrikkelijke brand die 200 huizen verwoestte en in 1543 werd Walem grotendeels geplunderd en verwoest door de Gelderse veldheer Maarten van Rossum bij diens inval in het hertogdom Brabant.

In de late middeleeuwen had Walem gedurende een korte periode een eigen munt.[1]

Het Fort van WalemBewerken

Na Wereldoorlog I was het militaire nut van het Fort van Walem (en de ganse fortengordel) definitief voorbijgestreefd en werden er aan sommige forten grondige veranderingen doorgevoerd om ze beter te kunnen betreden en leefbaarder te maken. Te Walem bleven de veranderingen echter vrij klein en bewaarde het fort zijn specifieke eigenheid tot na Wereldoorlog II. Het herdenkingsmonument voor de gesneuvelden aan het fort is het initiatief van de liefdadigheidsinstelling van Jeanne Orianne, die in de streek ijverde voor respectvolle begraving van Belgische militairen.[2][3]

Het Fort van Walem werd vroeger geregeld gebruikt voor oefeningen van het Rode Kruis, daarna was de Civiele Bescherming er gevestigd.

Kasteel van BattenbroekBewerken

Zie hoofdstuk 'Kasteel van Battenbroek' in artikel 'Battenbroek'.

VariaBewerken

  • In Nederlands Limburg ligt op 50° 52′ 6,9″ noorderbreedte en 5° 52′ 08,5″ oosterlengte een gehucht met de naam Walem, onderdeel van Schin op Geul, op tien kilometer ten noorden van het dorpje Mechelen, onderdeel van Gulpen-Wittem, gesitueerd tussen Maastricht en Aken.
  • Aan de Netebrug van het ons beter bekende Walem werden in 1880 stoomketels gelost, voor machines van de AWW (Antwerpse Waterwerken - later Water-Link). De AWW koos voor drinkwaterwinning uit die rivier omdat ze nog niet verontreinigd was door rioolwater.
  • Walem bezat een velodroom (1908 tot eind jaren 1960).
  • Walem was de thuisbasis van de familie Teugels, één van de grootste verhuurders van dansorgels (waaronder Decap) in de Mechelse regio. Dansorgels waren de opvolger van de bigbands uit de jaren 1930 en ’40 en voorlopers van de jukeboxen, die voornamelijk werden opgesteld in café’s, feestzalen en spiegeltenten. Deze orgels waren een sobere versie van de meer met figuurtjes verfraaide kermisorgels, die onderdeel waren van bijvoorbeeld paardenmolens.
  • In mei 2001 kreeg Walem een gloednieuw dorpshuis.
  • Halloween wordt sinds 2006 te Walem gevierd als 'Waloween'. Verklede kleuters en kinderen van de lagere school trekken dan, samen met hun ouders en dorpsgenoten, in een heksenstoet door de straten van Walem.[4]
  • In augustus 2011 startte de Walemse dierenarts Bart vander Kuylen, als eerste in België, met een mobiele dierenartspraktijk.
  • De blauwe Dijlebrug voor fietsers en voetgangers die Heindonk, via een uiterste tipje Walem bij de Rupel en een gelijkaardige Netebrug, met Rumst verbindt, stond in 2016 na vandalisme enige maanden in de steigers voor een opknapbeurt.[5]

Mensen uit WalemBewerken

GalerijBewerken

FilmlinksBewerken

Open Monument: Fort Van Walem (2011)
Waloween 2008
Waloween 2015


LiteratuurBewerken

  • Van Waelhem tot Walem, historiek van een kleine gemeente met een groot verleden (Uitgegeven door de Heemkundige Kring Dr. Croquet vzw op 18/08/2015)

Externe linksBewerken

BronnenBewerken

  1. Hazlitt, William Carew. The coinage of the European continent - with an introduction and catalogues of mints, denominations, and rulers. Swan Sonnenheim & Co., London; Macmillan & Co., New York (1893) — zoek "Waelhem". Nagezien 2016-10-08.
  2. Troubleyn, Rob. Jeanne Orianne, 'moeder' van de gesneuvelden. VRT deredactie.be (2016-10-08) Nagezien 2016-10-08.
  3. De Duitse aanval van eind september. Website 'Breendonk 800' van Paul De Borger. Nagezien 2016-10-08.
  4. De heksen van Walem. Het Nieuwsblad, regio Mechelen (2014-10-25) Nagezien 2016-10-08.
  5. Blauwe brug over Dijle vanaf zaterdag opnieuw open. Gazet van Antwerpen, regio Mechelen (2016-09-22) Nagezien 2016-10-09.

VoetnotenBewerken